اغلب پژوهشهای ISTDP & D-ISTDP نمونههای کوچک دارند و درمانگرانشان متخصصان برجستهاند. این پرسش باقی میماند که وقتی همین درمان در یک مرکز واقعی، با درمانگران گوناگون و بیماران ارجاعشده از تخصصهای دیگر ارائه شود، چه میشود. رابرت یوهانسون (Robert Johansson)، جوئل تاون و آلن عباس در سال ۲۰۱۴ در مجلهی PeerJ پاسخی منتشر کردند. این نوشته شرح و خوانش آن مقاله است، نه ترجمهی آن.

پژوهش دقیقاً چه بود؟
مرکز مورد مطالعه «مرکز هیجان و سلامت» در هلیفکس کاناداست؛ مرکزی دانشگاهی که درمان سطح سوم ارائه میدهد، یعنی بیمارانش را متخصصان دیگر (اورژانس، پزشک خانواده، جراحی و سلامت روان) ارجاع دادهاند. پژوهشگران بیماران ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۷ را بررسی کردند. از ۱۰۱۰ ارجاعشده، ۵۰۰ نفر جلسهی آزمایشی (trial therapy) و ارزیابی پایه داشتند و ۴۱۲ نفر دستکم یک جلسهی بعد از آن شرکت کردند. این ۴۱۲ نفر در تحلیل آمدند. میانگین درمان ۱۰٫۲ جلسه بود، با میانهی ۵ جلسه.
- تشخیصها: رایجترینها اختلالهای جسمانیسازی، اضطرابی، افسردگی اساسی و اختلال شخصیت بودند. حدود نیمی از افراد سردرد مزمن یا مکرر داشتند.
- درمانگران: حدود نیمی از موردها را درمانگران باتجربهتر و نیمی دیگر را ۴۳ دانشجوی در حال آموزش درمان کردند. همه در نظارت هفتگی گروهی با مرور ویدیوی جلسهها شرکت داشتند.
- سنجش: «پرسشنامهی نشانههای مختصر» (BSI) برای ناراحتی نشانهای و «سیاههی مشکلات بینفردی» (IIP) برای مشکلات رابطه، پیش از درمان و در پایان.
- طرح پژوهش: گروه کنترل نداشت.
یافتهی اول: اندازهی اثر بزرگ
نویسندگان با «مدل رشد چندسطحی» روی همهی دادههای موجود تحلیل کردند. هر دو سنجه بهطور معنادار کاهش یافتند. اندازهی اثر درونگروهی برای BSI برابر ۰٫۸۷ و برای IIP برابر ۰٫۸۳ بود. هر دو بزرگ (بالاتر از ۰٫۸) به حساب میآیند. نویسندگان آن را با اندازهی اثر کلی رواندرمانی پویشی در کارآزماییها و رواندرمانی در عمل بالینی قابل مقایسه میدانند. «اندازهی اثر درونگروهی» یعنی تغییر گروه از قبل تا بعد درمان، نه مقایسه با گروه دیگر.
یافتهی دوم: گشایش ناخودآگاه با پیامد بهتر همراه بود
در ISTDP فرض میشود تغییر، به خیزش احساسهای انتقالی پیچیده و در اوج آن به «گشایش ناخودآگاه» وابسته است: وقتی مقاومت به چالش کشیده شد، بیمار احساسهای شدید و آمیخته را نسبت به درمانگر تجربه میکند و این به خاطرهها و احساسهای گذشته وصل میشود. پژوهشگران برای هر بیمار ثبت کردند که گشایش عمده رخ داده یا نه. حدود ۳۷٪ بیماران (۱۵۳ از ۴۱۱ نفر) دستکم یک گشایش عمده داشتند. مدل نهایی نشان داد گشایش عمده با کاهش بیشتر هر دو سنجه همراه بود. این رابطه در BSI و IIP پس از کنترل متغیرهای دیگر معنادار ماند.
برای درک خود این خیزش و جای آن در توالی درمان، خوانش مقالهی لبو (۱۹۹۹) را ببینید. برای نمونهی یک گشایش در جلسهی اول، افسردگی و خشم پنهان: گشایش در جلسهی اول را بخوانید.
یافتهی سوم: بیماران شکننده
۷۰٫۸٪ بیماران روانرنجور (psychoneurotic) و ۲۹٫۲٪ شکننده یا روانپریش طبقهبندی شدند. بیماران شکننده و روانپریش در ابتدا نشانههای شدیدتری داشتند. جالب اینکه کاهش BSI در آنها از روانرنجورها تندتر بود. نویسندگان توضیح میدهند که برای تبیین این یافته شاید باید فراتر از گشایش به قالب «ظرفیتسازی» نگاه کرد، یعنی کار برای تحمل بیشتر اضطراب و هیجان که برای این بیماران بهکار میرود. این فقط فرضیهی نویسندگان است و در این پژوهش آزموده نشده.
تجربهی درمانگر
گروه درمانگران با ساعت آموزش بسیار بیشتر، بهطور کلی پیامد بهتری از دانشجویان نداشت. اما یک درمانگر بسیار باتجربه، که مربی و ناظر مجموعه هم بود، در یکی از دو سنجه پیامد بهتری گرفت. نویسندگان این را موضوعی برای پژوهش بعدی میدانند و از آن نتیجهی قطعی نمیگیرند.
محدودیتها: چه چیزی را نمیشود نتیجه گرفت
این بخش برای خواندن درست پژوهش مهمتر از اعداد است. خود نویسندگان محدودیتها را روشن نوشتهاند:
- ریزش داده: حدود ۳۹٪ دادهی BSI و ۴۸٪ دادهی IIP در پایان درمان وجود نداشت. نویسندگان روشهایی برای مدیریت دادهی گمشده بهکار بردند ولی نمیتوانند اثر آن را نفی کنند.
- بدون گروه کنترل: نمیشود اثر گذر زمان یا درمانهای دیگر را کنار گذاشت.
- همبستگی، نه علت: رابطهی گشایش و پیامد علّی ثابت نشده است. ممکن است بهبود خودش گشایش را ممکن کرده باشد، گرچه نویسندگان این را بعید میدانند.
- ارزیابی توسط یک ناظر: خیزش و نوع مقاومت را همان مربی باتجربه کدگذاری کرد و ابزارها استاندارد و اعتبارسنجیشده نبودند. این ممکن است سوگیری ایجاد کند.
- اندازهگیری فقط سه بار و زمانها تقریبی بود.
برای مراجعان و درمانگران: چه برداشتی درست است؟
- این پژوهش از اثربخشی ISTDP در محیط بالینی واقعی و با درمانگران گوناگون پشتیبانی میکند، ولی «اثبات» نیست. برای اختلالهای مشخص، نویسندگان خودشان کارآزمایی تصادفی را لازم میدانند. دو نمونهاش را در خوانش فراتحلیل عباس و خوانش کارآزمایی اختلال شخصیت آوردهام.
- میانگین ۱۰ جلسه با نیاز هر فرد فرق دارد. نویسندگان یادآوری میکنند که تغییر شخصیت ممکن است جلسههای بیشتری بخواهد.
- اگر دربارهی مقاومت در درمان کنجکاوید، مقاومت در درمان D-ISTDP را ببینید.
اگر میخواهید بدانید این رویکرد برای مشکل شما مناسب است یا نه، در یک جلسهی آشنایی رایگان ۱۵ دقیقهای با هم حرف میزنیم. جلسهها آنلاین و ۶۰ دقیقهای هستند.
اگر نگران ایمنی خودتان هستید، همین حالا با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ یا اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
این نوشته ادامهی مجموعهی کتابخانهی دوانلو است.
خوانش بعدی: نشخوار فکری بعد از خیانت: خوانشی انتقادی از یک پژوهش ایرانی.
منبع
Johansson, R., Town, J. M., & Abbass, A. (2014). Davanloo’s intensive short-term dynamic psychotherapy in a tertiary psychotherapy service: Overall effectiveness and association between unlocking the unconscious and outcome. PeerJ, 2, e548. https://doi.org/10.7717/peerj.548
این نوشته شرح و خوانش مقاله است، نه ترجمهی آن. حق نشر متن اصلی متعلق به ناشر است. محتوای این صفحه جایگزین مشاورهی تخصصی نیست.