سعید امدادی

رواندرمانگر پویشی | متخصص D-ISTDP و N.D-ISTDP | دانشجوی دکتری روان‌شناسی تخصصی
عضو سازمان نظام روانشناسی ایران (۴۲۴۹۹) | عضو APA (۰۰۲۲۴۷۵۸) | عضو IEDTA
ادامه آموزش و سوپرویژن N.D-ISTDP نزد مسعود لئو عمادن — از بهار ۲۰۲۴

D-ISTDP
N.D-ISTDP
عضو IEDTA
عضو APA
+۱۰ سال تجربه

قبل از داوانلو: رواندرمانی پویشی چه بود؟

وقتی برای اولین بار با بسترهای تاریخی ISTDP آشنا شدم، یک چیز بیش از همه توجهم را جلب کرد: اینکه داوانلو یک ایده را از هیچ خلق نکرد. او یک مسئله را حل کرد. مسئله‌ای که دهه‌ها رواندرمانی پویشی را گرفتار کرده بود — کُندی، طولانی بودن، و پرسش همیشگی که «آیا واقعاً کار می‌کند؟»

برای درک اینکه ISTDP چه انقلابی بود، باید بدانیم قبل از آن چه وضعی حاکم بود. رواندرمانی پویشی در دهه‌های میانه قرن بیستم در حالتی بود که می‌توان آن را «مؤثر اما کُند» نامید — سال‌ها جلسه، نتایجی که قابل اندازه‌گیری نبودند، و روشی که فقط نخبگان پُردرآمد به آن دسترسی داشتند.

بسترهای تاریخی ISTDP بدون درک فروید و پیشگامانش ناقص است. این داستان از آنجا شروع می‌شود.

فروید و بنیان‌های روانکاوی: میراثی که باید تغییر می‌کرد

زیگموند فروید در اواخر قرن نوزدهم چیزی فوق‌العاده کشف کرد: اینکه بخش بزرگی از آنچه ما هستیم، خارج از آگاهی ما عمل می‌کند. ناهشیار — که فروید آن را کشف کرد — بنیانی بود که تمام رواندرمانی پویشی روی آن ساخته شد. همان‌طور که در مقاله فروید و نظریه روانکاوی توضیح داده‌ام، این کشف انقلابی بود.

اما روانکاوی کلاسیک فرویدی مشکلات جدی داشت. درمان گاهی ده تا پانزده سال طول می‌کشید. درمانگر منفعل بود — فقط گوش می‌داد و تفسیر می‌کرد. و پرسش بزرگ همیشه بی‌پاسخ می‌ماند: «چطور می‌دانیم که این درمان واقعاً کار کرده؟»

داوانلو از همان ابتدا با این سؤال کلنجار می‌رفت: آیا می‌توان به همان عمق روانکاوی رسید، اما در کسری از زمان؟ پاسخ او — که دهه‌ها طول کشید تا شکل بگیرد — ISTDP بود.

پیشگامان کوتاه‌مدت: از فرنزی تا الکساندر

داوانلو در خلأ کار نکرد. قبل از او، روانپزشکانی بودند که سعی کرده بودند روانکاوی را فشرده‌تر کنند. درک این پیشگامان، بخشی از فهم بسترهای تاریخی ISTDP است.

داوانلو: یک ایرانی در مونترال که رواندرمانی را تغییر داد

حبیب داوانلو در ایران متولد شد، در فرانسه پزشکی خواند، و سرانجام در دانشگاه مک‌گیل مونترال مستقر شد. این مسیر غیرمعمول — از ایران به پاریس به کانادا — شاید در شکل‌گیری دیدگاه منحصربه‌فرد او بی‌تأثیر نبود.

در دانشگاه مک‌گیل، داوانلو شروع به آزمایش منظم کرد. او مراجعانی را که با رویکردهای معمول درمان نمی‌شدند — مراجعان «مقاوم» — زیر دست گرفت. و بر خلاف همتایان محافظه‌کارش، مستقیماً با مقاومت روبرو می‌شد.

برای آشنایی کامل‌تر با داوانلو و مسیر فکری‌اش، مقاله دکتر حبیب داوانلو: بنیانگذار D-ISTDP را بخوانید.

انقلاب ویدیو: وقتی جلسات درمانی برای اولین بار ضبط شدند

یکی از گام‌های انقلابی داوانلو در شکل‌گیری بسترهای تاریخی ISTDP، تصمیمی بود که در نگاه اول ساده به نظر می‌رسید: ضبط ویدیویی جلسات درمانی.

قبل از داوانلو، رواندرمانی یک هنر خصوصی بود. هیچ‌کس نمی‌دانست درمانگر واقعاً در جلسه چه می‌کند — نه دانشجویان، نه سوپروایزرها، نه پژوهشگران. هر درمانگر روایت خودش را از جلسه داشت.

داوانلو این را تغییر داد. او هزاران ساعت جلسه درمانی ضبط کرد، آن‌ها را بارها مرور کرد، و از دانشجویانش خواست که همین کار را بکنند. این رویکرد چند پیامد مهم داشت:

از ISTDP به D-ISTDP: تکامل یک روش در طول شش دهه

داوانلو از اواخر دهه ۱۹۶۰ شروع به کار کرد و تا پایان عمرش — بیش از شش دهه — به اصلاح و توسعه روش خود ادامه داد. این تکامل طولانی‌مدت، خودش یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد بسترهای تاریخی ISTDP است.

همان‌طور که در مقاله از ISTDP تا D-ISTDP و ظهور N-DISTDP توضیح داده‌ام، این تکامل سه مرحله اصلی داشت:

جدول: سیر تحول رواندرمانی پویشی — از فروید تا داوانلو

میراث داوانلو در ایران: مسعود لئو عمادن

بسترهای تاریخی ISTDP در ایران، داستان جداگانه‌ای دارد. داوانلو با اینکه ایرانی بود، آثار علمی‌اش عمدتاً به انگلیسی منتشر شد و برای سال‌ها، دسترسی درمانگران ایرانی به آموزش‌های مستقیم او محدود بود.

مسعود لئو عمادن، رواندرمانگر ایرانی-سوئدی، این فاصله را پر کرد. او از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۹، هر سال پنج هفته در مونترال، مستقیماً زیر نظر داوانلو آموزش دید. داوانلو خودش از عمادن خواست که میراثش را به ایران ببرد.

چرا تاریخ ISTDP برای درمانگر امروز اهمیت دارد؟

یکی از سؤال‌هایی که دانشجویان زیر نظرم می‌پرسند این است: «چرا باید تاریخچه ISTDP را یاد بگیریم؟ مگر همان تکنیک‌ها کافی نیست؟»

پاسخ من همیشه یکی است: هر تکنیک در D-ISTDP یک «چرا» دارد. وقتی می‌دانی چرا مداخله فعال جای منفعل بودن را گرفت، وقتی می‌دانی چرا ضبط ویدیویی انقلابی بود، وقتی می‌دانی فرق مثلث مالان با مثلث داوانلو چیست — آنوقت تکنیک‌ها برایت معنا پیدا می‌کنند. نه فقط یک دستورالعمل، بلکه یک منطق.

انجمن بین‌المللی رواندرمانی پویشی تجربی (IEDTA) که من عضو آن هستم، برای همین دلیل آموزش تاریخچه و مبانی نظری را بخش جدایی‌ناپذیر آموزش D-ISTDP می‌داند. بدون ریشه، شاخه‌ها در باد می‌شکنند.

برای آشنایی با نقش پژوهش‌های معاصر در اثبات ISTDP، کار آلن عباس و تیمش در دالهوزی را توصیه می‌کنم — آن‌ها ISTDP را از ادعا به شواهد تبدیل کردند.

❓ سؤالات متداول

نتیجه‌گیری: تاریخ، معلم بهتر از هر تکنیک

وقتی بسترهای تاریخی ISTDP را مطالعه می‌کنم، چیزی که بیش از همه توجهم را جلب می‌کند این است: داوانلو تنها نبود. او روی شانه‌های غول‌هایی ایستاد که قبل از او آمده بودند — فروید، فرنزی، الکساندر، مالان. اما او چیزی داشت که آن‌ها نداشتند: شجاعت آزمایش و صبر تحقیق.

برای ما که امروز با D-ISTDP کار می‌کنیم، این تاریخ یک منبع الهام است. نشان می‌دهد که هیچ روشی در خلأ شکل نگرفته، و هیچ تکنیکی بی‌دلیل نیست. وقتی می‌دانم این روش از کجا آمده، بهتر می‌توانم آن را اجرا کنم — و مهم‌تر از آن، بهتر می‌توانم بدانم کِی و چرا باید تعدیلش کنم.

برای مطالعه بیشتر درباره روش D-ISTDP و کاربردهای بالینی آن، مقالات اثربخشی رواندرمانی پویشی بر نوروساینس و فرآیند ناهشیار دوانلویی را پیشنهاد می‌کنم.

سعید امدادی

رواندرمانگر پویشی | متخصص D-ISTDP و N.D-ISTDP
دانشجوی دکتری | عضو IEDTA | عضو APA (۰۰۲۲۴۷۵۸)
📞 تماس با من
 | 
🌐 saeedemdadi.com